Feeds:
Posts
Comments

Baru-baru ini saya terbaca satu pos di laman sosial, yang menyatakan orang lelaki tidak boleh berkahwin sehingga khatam kitab X, sementara orang perempuan tidak boleh berkahwin sehingga khatam kitab Muhimmah.

Pos ringkas populis seumpama ini, seperti kebiasaannya, menghasilkan pelbagai perbahasan. Ada yang setuju, ada yang membangkang. Apa istimewa sangat kitab Muhimmah ini sehingga dicadangkan khatam bagi perempuan yang ingin berkahwin, sehinggakan ianya kerap dipetik sebagai rujukan ceramah ustaz-ustaz selebriti seperti Ustaz Azhar Idrus dan Ustaz Kasim Elias?

IMG_6377

Kulit hadapan kitab. Tertera di bawah sekali, penggunaan Kalendar Buddhist Era (B / BE) yang dibaca sebagai 21 Mithunaa-yon  2550 B

Tertera Pada Kulit Depan Sebagai Muqaddimah Kitab:

Inilah kitab yang dinamakandia Muhimmah pada ilmu hadith nabi (SAW) pada bicarakan kelebihan dan kepujian atas perbuatan isteri bagi suaminya dan bicarakan segala kecelaan pada meninggalkannya dan derhakanya karangan Sheikh Abdullah bin Abdul Rahim Fatani …. Ghafara Allahu wa li al-Muslimin Amin.

Kitab ini mengingatkan keindahan zaman menuntut ilmu di Kelantan (semasa belajar di Pusat Bahasa Arab Nilam Puri, batch terakhir Kursus Bahasa Arab sementara menunggu keputusan SPM 1995), dan semasa menuntut di Mesir (moga Allah merahmati tuan-tuan guru jawi talaqqi saya, terutamanya Ustaz Saleh, dua orang baba Patani yang saya sudah lupa namanya di Damanhur, Ustaz Fauzi, Ustaz Aziz Che Man dan lain-lain).

Kitab Muhimmah bagi saya menggambarkan kehebatan sistem pondok pada zamannya. Sistem pengajian pondok, bukan sahaja membicarakan persoalan aqidah dan fiqh, tetapi turut mempersiapkan para murid untuk berhadapan dengan realiti hidup berpasangan. Kerana dalam Islam, hidup berpasangan adalah ibadah dan saluran ke syurga. Sedangkan saya memerhatikan sistem pendidikan pada zaman yang sama dan juga zaman moden, mengharapkan subjek ini dipelajari oleh murid di luar institusi pendidikan formal mereka. Hebat bukan sistem pondok?

Wanita pada zaman moden perlu kembali menyorot akan kandungan kitab Muhimmah. Kehidupan yang serba serbi pantas dalam era globalisasi memungkinkan berlakukan pengabaian tanggungjawab isteri ke atas suami. Realiti zaman sekarang, kedua-dua pasangan seolah-olah perlu bekerja, maka natijahnya isteri juga penat untuk melayan suami. Tuntutan batin suami diabaikan. Keluar masuk rumah pun tidak memerlukan izin suami. Semua yang terlarang ini dilanggar, tanpa rasa bersalah.

IMG_6373

Pada awal lagi, kitab ini mencadangkan bahawa pati kebahagian rumah tangga, ialah hubungan kelamin. Maka isteri perlu berhati-hati membantu si suami menjaga keperluan batinnya. Disebut dalam kitab ini (i’lam) ertinya ketahui olehmu bahawa sesungguhnya derhaka perempuan akan suaminya itu memberi fatwa oleh beberapa ulama’ iaitulah setengah daripada dosa yang amat besar jadi derhakalah ia sebab menegahkan akan suaminya daripada mengambil kesukaan sama ada diwa’tie atau lainnya seperti menegah ia akan suaminya daripada menjamah dan menyentuh pada barang tempat daripada badannya. 

IMG_6374

Satu lagi bentuk kederhakaan yang disebut pada mukasurat pertama kitab, selepas enggan melayan nafsu suami, iaitu keluar rumah tanpa keizinan suami. Dibenarkan keluar, sekiranya suami tidak ‘alim, dan isteri perlu belajar fardu ‘ain. Suami yang ‘alim juga diminta untuk mengajar isterinya akan fardhu ‘ain.

Pelajar perempuan sejak Tingkatan 1 telah duduk berjauhan dari rumah sekiranya masuk ke asrama. Makanan disediakan di dewan makan. Kemahiran memasak semakin berkurangan. Walaupun tanggungjawab memasak ini boleh dibahaskan, sama ada tugasan isteri atau suami, tetapi janganlah menolak realiti bahawa suami dan anak-anak perlu makan makanan basuhan tangan seorang ibu.

Zaman kanak-kanak kita dahulu, sesibuk bagaimana pun seorang ibu, tetapi akan tetap mengambil masa untuk memasak untuk anak-anaknya. Sekurang-kurangnya, pada hujung minggu. Supaya memori anak-anaknya melekat dengan basuhan tangan ibu, masakan yang dicampakkan dengan kasih sayang, bukannya melekat dengan memori basuhan tangan orang Thai di kedai makan patani, atau basuhan tangan Pak Arab celup dengan nasi mandi, atau mee goreng mamak semata-mata. Supaya dapat dirasai sentuhan kasih sayang, dan keikhlasan yang terzahir daripada masakan si ibu, bukannya memasak kerana disuruh dan dipaksa, tetapi kerana cinta.

Kitab ini turut menceritakan bab petua memilih perempuan. Maka didatangkan riwayat ciri-ciri wanita yang perlu si lelaki berhati-hati apabila mencari pasangan.

IMG_6376

Diriwayatkan mengenai 6 kriteria wanita yang perlu dielakkan: iaitu 1- Al-Annanah (banyak mengeluh dan merungut) 2- Al-Mannanah (suka mengungkit) 3- Al-Hannanah (banyak bercerita dan suka lelaki lain) 4- Al-Haddaqah (suka meminta suami membeli sesuatu yang agak sukar dipenuhi) 5- Al-Barraqah (suka berhias demi dipandang oleh orang lain) 6 – Al-Salaqah (Suka berleter)

Daripada perspektif ilmu hadith, karya Sheikh Abdullah bin Abdul Rahim Fatani ini juga merupakan salah satu daripada kitab hadith tematik yang awal bagi orang Jawi. Cara kitab ini ditulis ialah berdasarkan himpunan hadith nabi serta kata-kata orang yang soleh, semuanya menjurus mengenai tanggungjawab serta kelebihan isteri dan juga peranan suami. Adalah lebih baik sekiranya ada penyelidikan lain yang dilakukan bagi mentahqiq hadith-hadith yang diriwayatkan di dalam kitab Muhimmah ini. Tidak akan berkurangan jasa dan kelebihan Sheikh Musonnif kitab sekiranya kitab beliau ditahqiq, bahkan akan mengangkat lagi karya beliau ke satu maqam.

IMG_6375

Memang tidak dapat dinafikan, berjima’ akan memberikan perlindungan agama kepada suami dan isteri. Justeru mengapa sukar untuk melakukan keseronokan ini? Cuma beberapa riwayat seperti di atas, mungkin perlu ditahqiq. Seperti riwayat yang disandarkan kepada Imam al-Ghazali, bahawa Abdullah bin Umar berbuka puasa dengan berjima’ dengan isterinya sebelum makan dan minum serta sebelum solat maghrib, bagi mengelakkan gangguan nafsu semasa ibadah. Begitu juga kata-kata Sheikh Junaid al-Baghdadi bahawa beliau menginginkan jima’ sama seperti beliau menginginkan makan. 

IMG_6382

Musonnif turut mendatangkan beberapa riwayat mengenai panduan menamakan anak. Ada antaranya datang daripada hadith sahih, sementara ada pula yang perlu ditahqiq semula. 

IMG_6378

Sungguh besar jasa Sheikh Abdullah bin Abdul Rahim Fattani dalam mengarang kitab hadith tematik mengenai rahsia kebahagian hidup berpasangan ini. Ya Allah, moga diampuni akan dosanya, dan dilimpahkan pahala yang terus mengalir lantaran bahtera ilmunya yang amat bermanfaat. Amin. 

Puja puji bagi Allah, Tuhan yang menjadikan bumi ini sfera hingga memudahkan kami membuat hitungan sebagai panduan masa dan arah tujuan. Selawat dan salam ke atas junjungan besar nabi Muḥammad SAW, sungguh keindahanmu semisal bulan purnama yang menjadi titik tengah hitungan perkiraan taqwim kami, sepanjang zaman.

Telah memperkenalkan guru falak saya PM Dr Baharrudin Zainal, seperti mana yang telah diperkenalkan oleh tuan-tuan gurunya, akan beberapa orang tokoh falak di alam Melayu terbilang, antaranya seperti yang kukongsikan secebis hikayat keinsanannya di dalam makalah ringkas ini, moga ada manfaatnya di dunia dan akhirat:

Muhammad_Arsyad_Albanjari_Museum_Lambung_Mangkurat

Sheikh Muhammad Arshad al-Banjari, fiqhnya Shafie, aliran tauhidnya Ash’ariy.

Sheikh Muḥammad Arshad bin ‘Abdullāh al-Banjarī (1710 – 1812 M) adalah merupakan antara tokoh ‘ulamā’ Mazhab Shāfi’iy  unggul di alam Melayu. Mendapat gelaran Datu Kelampaian, beliau merupakan keturunan nabi Muḥammad daripada jalur ‘Alawiyyīn. Selain mendapat pendidikan awal di persekitaran Istana sehingga berumur 30 tahun, beliau turut menyambung pengajian ke Makkah, sehingga dapat berguru dengan Syekh ‘Athaillah bin Ahmad al-Mishry, al-Faqih Syekh Muhammad bin Sulaiman al-Kurdi dan al-‘Arif Billah Syekh Muhammad bin Abdul Karim al-Samman al-Hasani al-Madani.

 

Antara magnum opus Sheikh Arshad ialah kitāb lengkap fiqh  Shāfi’iy berbahasa Melayu yang bertajuk Sabīl al-Muhtadīn li al-Tafaqquh fī Amr al-Dīn. Banyak kajian telah dilakukan mengenai metodologi perbahasan serta istinbat hukum yang digunakan oleh Sheikh Arshad di dalam kitāb ini. Cuma yang amat menarik, ialah kitāb ini turut membuktikan kefaqihan Sheikh Arshad di dalam ilmu falak.

Antara beberapa sudut kemanusiaan yang wajar dicontohi daripada peribadi Sheikh Arshad, ialah seperti berikut:

1. Beliau sejak kecil suka merenung, mencerap dan mentafsir alam sekitar. Dengan kehidupan beliau yang dikelilingi flora dan fauna menghijau, beliau menterjemah pemandangan beliau ke atas kertas, menerusi bakat lukisan yang dimiliki. Sungguh, dengan bakat yang dimiliki itu, membantu Sheikh Arshad untuk memahami ilmu falak dengan lebih baik, bahkan mampu membahaskan persoalan falak dengan lebih praktikal kerana kemahiran visualisasi yang diasuh sejak kecil.

Pengajaran yang wajar dicontohi oleh kita, terutamanya ibu bapa, ialah biarlah anak kita dilatih untuk mencerap dan merenung alam ciptaan Allah, agar hadir perasaan haibah terhadap Tuhan yang Menciptakan, serta minat untuk menyelami ilmu dan rahsia alam sekitar.

2. Sheikh Muḥammad Arshad al-Banjarī bukan sahaja memiliki ilmu yang tinggi di dalam bidang falak, tetapi beliau mahir dalam menghuraikan ‘definisi operasi’ ilmu falak bersesuaian dengan teknologi yang ada sekitar kurun ke-18. Berdasarkan kepada beberapa bab di dalam kitāb Sabīl al-Muhtadīn, khasnya bāb Auqāt al-Ṣalah, bab arah qiblat dan juga bab solat gerhana, Sheikh Arshad berjaya memberikan huraian yang bukan sahaja bersifat teoritikal, tetapi mendapat suluhan praktikal dan aplikasi, berdasarkan ilmu astronomi.

a

Perbahasan awal dan tamat waktu Zohor. Begitu teknikal. Perhatikan istilah yang digunakan oleh Sheikh Arshad, seperti Khat Nisf al-Nahar. Ini ialah jargon mereka yang mempunyai kemahiran hitungan rubu’ mujayyab. Istilah lain yang turut digunakan, ialah mail a’zam (maximum solar declination). Beliau turut mahir mengenai kalender zodiak sebagai asas penting hisab munajjimin dalam penentuan solat, seperti bintang sartan (cancer) dan bintang jadiy (capricorn).

b

Lanjutan perbincangan waktu zohor. Perhatikan istilah seperti khat al-istiwa’ (khatulistiwa), hari tanpa bayang-bayang, bulan hamal (aries) dan mizan (libra).

c

Dalam membincangkan arah qiblat, beliau turut mengulas mengenai bintang Qutbi (north star – bintang polaris di Ursa Minor).

d

Lanjutan perbahasan arah qiblat. Perhatikan istilah seperti wasitah bait al-Ibrah (kompas), serta perbahasan lain seperti maximum solar declination dan lain-lain. Hebat!

3. Sama dengan pengamal falak yang lain, Sheikh Arshad amat menghormati guru-gurunya. Beliau juga bersahabat dengan rangkaian sahabat yang baik-baik. Di alam Melayu, terdapat empat orang tokoh ‘ulamā’ yang amat disegani, dan mempunyai liga dan kelas tersendiri. Mereka ini belajar sekali, dan mengembangkan ilmu sekali di alam Melayu. Dikenali sebagai Empat Serangkai ‘Ulamā’ Tanah Jawi, mereka ialah:

1. Sheikh Muḥammad Arshad al-Banjarī

2. Syekh Abdussamad al-Falimbani

3. Syekh Abdurrahman Misri al-Jawi

4. Syekh Abdul Wahab Bugis

 

حمدا لله دبر الخلق في كل وقت و ساعة، و صلاة و سلاما على محمد، قطب الدين و مركز الدائرية، كمدين درڤد،

ساڽ تتكل لڤس الفقير ماسوق كدالم تامن٢ شرݢ د باݢن لڠ، دان لڤس الفقير منونتوت علوم درڤد الاستاذ المشارك الدكتور بحرالدين، سڤرتمن بلياو مندڠر درڤد ݢورو٢ڽ، موݢا كيتا مڠمبيل منفعت درڤدڽ د دنيا دان د اخرة، مك دتوليس اكن مكاله ريڠكس اين،

Aduhai, terasa lama sungguh menaip dalam jawi dan sedikit bahasa Melayu kitab kuning.

Saya amat tertarik dengan sosok peribadi Sheikh Muhammad Tahir Jalaluddin, setelah 2 hari bersama dengan PM Dr Baharrudin Zainal, moga Allah kurniakan kesihatan, lapang masa, dan keberkatan dalam hidup guruku ini. Walaupun perguruan saya kali ini lebih bertujuan bagi mengenali kitab-kitab turath Melayu yang menceritakan perihal ilmu falak moden, tetapi yang ingin saya kongsikan dalam ruang ini ialah AKHLAK DAN KEMAHIRAN INSANIAH Sheikh Tahir Jalaluddin (m. 1956) dalam kembara ilmiahnya. Saya ringkaskan seperti berikut:

Sheikhtahir

Gambar Sheikh Tahir di usia muda

 

1. Sabar, istiqamah dan maju ke hadapan. Dengan membawa aliran pembaharuan, beliau sering dituduh sebagai “wahabi” di zamannya. Sheikh Tahir pernah menjadi Mufti Negeri Perak selama 3 tahun selepas menjadi Hakim Besar Mahkamah Syariah di Taiping, tetapi fatwanya banyak ditolak oleh Kaum Tua. Akan tetapi beliau tidak pernah undur ke belakang, sebaliknya terus memberikan sumbangan kepada masyarakat. Tak perlu melayan orang yang suka menyerang pendekatan kita, sebaliknya fokuskan kepada manfaat yang ingin kita berikan hari ini kepada orang lain.

2. Mempermudahkan penyampaian ilmu kepada golongan penuntut dan kepada orang awam. Ketika mana hitungan ilmu falak di zamannya masih menggunakan hisab munajjimin yang banyak bergantung kepada zodiak, Sheikh Tahir mempermudahkannya dengan sifir logaritma. Dalam muqaddimah, berkata Sheikh Tahir, “…mengira waktu yang lima dan hala qiblat itu ialah perkara yang amat penting dalam agama ….. akan tetapi segala kaedah2 yang telah dapat diaturkan oleh mereka itu sentiasa jua berkehendak kepada dihalusi …..hingga kerapkali menjadikan JEMU dan MANTUL hati kebanyakan penuntut daripada yang demikian itu.

3. Amat menghormati guru-gurunya. Antara gurunya ialah Sheikh Ahmad bin Abdul Latif al-Khatib al-Minangkabawi, Sheikh Muhammad Abi Fadhal, Sheikh Muhammad bin Yusuf al-Khayyat, semua dipuji serta didoakan di dalam kitabnya. Beliau juga berguru dengan sarjana matematik dan astronomi di London.

4. Memartabatkan bahasa ibunda sebagai bahasa penyampaian ilmu. Kitab ‘Pati Kiraan’ merupakan terjemahan kepada kitab bahasa Arab tulisan beliau ‘Nukhbah al-Taqrirat’. Pendeta Za’ba merupakan editor Pati Kiraan, maka tidak hairanlah kualiti bahasa Melayu tingginya. Beliau memartabatkan bahasa ibunda sendiri, maka digunakan banyak istilah bahasa seperti ‘lanjut’ dan ‘lintang’ bumi sebagai ganti kepada latitud dan longitud bumi, paku bumi merujuk kepada paksi/axis, ‘pedoman saku’ sebagai ganti kepada ‘compas’ dan lain-lain. Sayang sekali, usaha beliau dan Pendeta Za’ba untuk memartabatkan bahasa ibunda di dalam Sains dan Matematik, dipandang sepi oleh pemimpin politik moden.

DSC00878

Gambar Sheikh Tahir di lewat usianya

5. Pandai berniaga demi waqaf ilmu. Hasil keuntungan perniagaan digunakan untuk rehlah menyampaikan ilmu serta belanja cetakan kitab. Menurut PM Dr Bahar, seorang lagi tok guru yang pandai berniaga ialah Sheikh Abdul Latif Tambi al-Malakawi al-Tengkerawi, yang mana buku beliau dicetak dan diedar secara percuma dengan menggunakan keuntungan perniagaan.

 

13913836_10154562715636037_4612127231349163019_o

+ Buku PM Dr Baharrudin Zainal ini boleh diperolehi daripada Bahagian Falak Jabatan Mufti Negeri Selangor.

 

Bersempena dengan fenomena meteor perseids pada malam ini (12-13 Ogos 2016), saya telah terdorong untuk menulis mengenai pencemaran cahaya.

Umum mengetahui bahawa meteor boleh dilihat dengan mudah di langit tanpa menggunakan teleskop. Dan umum juga mengetahui bahawa awan dan hujan merupakan bete noire bagi pencerap langit. Tetapi ada satu lagi fenomena yang amat tidak disenangi oleh ahli astronomi dan juga pencinta langit, iaitu pencemaran cahaya.

Bagaimana pula wujudnya pencemaran cahaya? Biasanya pencemaran hanya merujuk kepada pencemaran alam sekitar. Paling kuat pun yang pernah saya dengar, ialah pencemaran bunyi?

Pencemaran cahaya adalah merupakan satu ancaman yang serius kepada kelestarian alam. Zaman dahulu, manusia menjadikan langit serta jasad-jasad samawi sebagai hiburan dan panduan untuk menghitung arah dan masa. Dengan langit yang gelap, semua jasad samawi dapat dilihat dengan jelas.

DSC_3283a

Tanpa pencemaran cahaya, semua jasad samawi dapat dilihat dengan jelas (koleksi peribadi, D7000, di Coonabarabran Austalia)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Langit yang gelap menyerlahkan tanda-tanda kebesaran Allah (koleksi peribadi, EM5 di Coonabarabran Australia)

Tetapi sekarang, ianya semakin dilupakan, menyebabkan manusia tidak serius memikirkan mengenai pencemaran cahaya. Lalu dibinalah tiang-tiang lampu dan spot light, yang sepatutnya menjadi cahaya panduan kepada makhluk di bumi, tetapi demi gaya hidup yang glamorous dan popular, dihalakan lampu itu ke langit, tanpa sebarang tujuan.

Pencemaran cahaya menyebabkan jasad-jasad samawi tidak dapat dilihat dengan jelas, termasuklah meteor perseids. Maka lahirlah generasi yang tidak mengenali langit sendiri. Semuanya mengharapkan gajet semata-mata.

Ada pencemaran cahaya yang tidak dapat dielakkan, tetapi masih memberikan keindahan langit sebagai tanda kebesaran Allah. Antaranya ialah cahaya bulan. Tetapi yang menyedihkan ialah pencemaran cahaya yang boleh dielak, hasil perbuatan tangan-tangan manusia sendiri.

DSC_0989

Merakam bima sakti selepas forum perdana di Maran. Sekiranya diubah setting lampu di padang golf ini, nescaya langit akan menjadi lebih cantik (Koleksi Peribadi, D7000 di MHGR). 

Saya rasa amat bersyukur kerana dapat melawat ke Siding Spring Observatory, Coonabarabran dalam trip yang dianjurkan oleh pengasas Falak Online, Shahrin Ahmad. Langit di kawasan itu memang amat cantik, kerana kurang pencemaran cahaya. Di balai cerap Siding Spring, mereka turut memaparkan beberapa kempen kesedaran mengenai bahaya pencemaran cahaya.

IMG_5263

Poster dari ANU 2.3 Obeservatory. Gambar di atas ialah perbandingan terbaik, lampu yang hanya menyuluh ke bawah sebagai panduan manusia di bumi. Pencahayaan lebih cantik. Bandingkan dengan lampu lama di hujung/atas gambar, globe design yang mencemarkan cahaya ke langit tanpa tujuan. Cahaya ke bawah juga tidak cantik dan tidak jelas. 

Usaha bagi mengurangkan pencemaran cahaya adalah usaha bersama. Individu pemilik bangunan dan kediaman, elakkan daripada memasang lampu spot light berlebihan bahkan dihala ke atas langit. Pemilik fun fair serta penganjur konsert hiburan pun perlu dilarang daripada menggunakan spot light.

Pihak berkuasa tempatan dan JKR juga perlu memikirkan design yang terbaik untuk lampu-lampu jalan. Banyakkan penggunaan lampu Full Cut-off Luminaires (FCO) dan dipakaikan atap supaya hanya cahaya hanya menerangi ke bawah sahaja, tanpa mencemari langit.

Dengan ini, barulah manusia akan kembali tertarik untuk menikmati keindahan ayatullah menerusi jasad-jasad di langit.

IMG_6279

Contoh lampu jalan di lebuhraya M1 di UK. Perhatikan, cahayanya hanya menuju ke bawah sahaja. Sementara di hujung sana, berlakunya pencemaran cahaya kerana design lampu lama. 

IMG_6282

Contoh design lampu jalan di sebuah perkampungan di utara Scotland. Inilah antara punca pencemaran cahaya. 

IMG_6280

Contoh lampu FCO yang sudah ada di pasaran

IMG_6278

Pemasangan lampu FCO

IMG_6277

Contoh design lampu lama. Walaupun ‘bertudung’, tetapi masih menghasilkan pencemaran cahaya ke langit

IMG_6276

Buku yang amat bagus untuk dibiaca bagi memahami isu pencemaran cahaya.

DSC_4194

Himpunan bete noir sang pencerap. Awan tebal, dan pencemaran cahaya (bawah kiri gambar). Cahaya itu datangnya dari pekan utama Coonabarabran. (Koleksi Peribadi, D7000, Coonabarabran, Australia)

Semoga masa depan langit kita semakin gelap, demi melahirkan jiwa-jiwa yang terang!

Antara esok (Jumaat) malam hingga awal pagi Sabtu 12-13 Ogos 2016, merupakan waktu terbaik untuk menyaksikan meteor Perseids. Bacalah artikel FalakOnline seperti capaian-capaian di bawah. Secara ringkasnya:

1. Pakar meramalkan meteor Perseids tahun ini adalah lebih banyak berbanding tahun lepas. Boleh mencecah 150 meteor per jam, berbanding purata 60-100 meteor perjam pada tahun sebelumnya.
2. Cerap di langit antara belah utara hingga ke timur laut (arah kanan dari azimut qiblat di Malaysia, lebih kurang).
3. 9 malam – 11:30 tgh malam secara teorinya adalah masa terbaik untuk mencerap. 
4. Tetapi oleh kerana bulan tenggelam lewat (gangguan cahaya), maka waktu terbaik
mengikut FalakOnline ialah selepas jam 2 pagi hingga ke Subuh, 13 Ogos 2016.
5. Menjadi pencerap jasad samawi, mengajar erti fokus, sabar dan reda dengan ketentuan Allah. Kalau Allah taqdirkan langit malam itu berawan, maka reda sahajalah.
6. Jangan pula timbul posting khurafat. Habiskan masa dan tenaga jari anda untuk menaip perkara bermanfaat, bukannya mereka posting palsu semata-mata gilakan rating dan like button. 

Ada satu genre penulisan yang belum pernah saya cuba, iaitu kritik filem (movie review), tetapi entah kenapa hari ini membuak-buak hati saya untuk menukilkan perkongsian ini. Saya perlu memberikan kredit kepada Tuan Zabidi Mohamed kerana telah menginspirasikan kritik filem saya ini, berdasarkan perkongsian di dalam FB beliau.

a.jpg

Rudy Habibie, itulah nama filem yang saya tonton hari ini. Boleh sahaja saya menangguhkan kritik saya ini pada masa lain, sehingga filem itu boleh ditonton berulang secara percuma di alam maya. Tetapi, saya membuat keputusan untuk terus menulis, berdasarkan kepada tontonan pertama kali saya terhadap filem Indonesia ini.

7rudyhabibie00_450

Filem Rudy Habibie, terbitan Manoj Punjabi dan hasil karya inspirasi Bapak Habibie adalah merupakan sekuel kedua filem Habibie & Ainun. Di awal montaj, dipaparkan nama lain bagi filem ini, iaitu Habibie & Ainun 2. Bagi yang tidak pernah menonton Habibie & Ainun, filem Rudy Habibie ini masih boleh difahami dengan baik, kerana kurang ada koneksi dengan siri pertama. Filem ini lebih menceritakan kehidupan awal Bapak Habibie, sementara watak Ainun hanya dipaparkan beberapa detik sahaja.

Saya ingin memberikan amaran, kritik saya ini mungkin boleh dianggap sebagai ‘movie spoiler’ kepada sebahagian pembaca. Justeru, sekiranya tidak berminat, hentikan bacaan anda sekarang, tonton dahulu filem ini, kemudian baca semula kritik saya.

Tuan Zabidi Mohamed amat beruntung kerana beliau menonton filem tersebut bersama dengan enam orang yang lain. Tetapi saya lebih beruntung lagi, kerana hanya SAYA SEORANG sahaja yang menonton filem ini di Berjaya Megamall Kuantan.

Sekali lagi diperingatkan, penulisan saya ini hanyalah semata-mata berdasarkan ingatan memori saya sahaja. Justeru, mungkin ada fakta yang tersilap.

Filem ini bermula dengan babak pesawat tempur Jepun yang melakukan serangan di kawasan perkampungan Rudy Habibie. Rudy bersama adiknya Fanny, dibesarkan di dalam keluarga campuran Jawa dan Bugis, suatu praktis yang pada zamannya (1920-an) menyebabkan mereka disisihkan daripada keluarga besar kerana semangat provinsi dan suku yang tebal. Serangan pesawat Jepun telah menghancurkan kampung Rudy. Rudy ketika itu sedang bermain-main bersama Fanny dan rakan-rakan kampung mereka. Ibunya bersama-sama dengan adik-beradik yang lain (2 orang perempuan) melarikan diri terlebih dahulu. Rudy dan Fanny sepatutnya menyelamatkan diri, tetapi kembali ke rumah walaupun dilarang oleh ibunya, semata-mata kerana ingin menyelamatkan buku asas kejuruteraan aeronautik, selain permainan pesawat mini MECCANO kesayangannya.

DIDIK ANAK DENGAN MAINAN BERMANFAAT

Hasil serangan pesawat tempur Jepun tersebut, Rudy yang masih kanak-kanak kelihatan sedikit membenci teknologi kapal terbang, kerana digunakan untuk membunuh manusia. Tetapi bapanya yang banyak memainkan peranan penting di dalam kehidupan Rudy, berjaya menimbulkan bahkan menggalakkan kembali minat beliau di dalam bidang tersebut.

4063_l

Contoh Meccano Kesayangan Rudi

Bapanya berkata, negara Indonesia adalah negara kepulauan. Justeru, perlu ada industri pesawat yang bagus bagi menghubungkan satu pulau dengan pulau yang lain. Di sinilah minat Rudy terhadap kejuruteraan aeronotik semakin menebal. Beliau bertekad untuk membina pesawat untuk ibu dan bapanya.

Dikenali oleh kawan-kawan sekampung sebagai budak cerdik nombor 1 di dalam kelas, semua kata-katanya dituruti oleh rakan sebaya. Ketika beliau diajar mengenai belon yang boleh terapung dan terbang, kawan-kawannya telah mencari belon di sekitar kawasan kampung. Akhirnya salah seorang mereka, terjumpa satu objek seperti belon, di kawasan pelacuran. Diserahkan kepada Rudy di rumah, beliau terus meniup belon tersebut, tetapi sedikit pelik kerana bentuknya tidak serupa belon. Apabila ditanya kepada ibu dan bapanya, terus merah air muka mereka kerana malu. Ini kerana objek tersebut bukanlah belon, tetapi KONDOM. Bagi saya, sekiranya ingin ditanya babak yang perlu dikawal tontonannya daripada anak-anak kecil kita, mungkin inilah bahagiannya, selain daripada romantika Rudy dengan seorang wanita di pertengahan filem nanti.

MENGIMBAU ADAT DAN BUDAYA LAMA

Ayah Rudy berbangsa Bugis, sementara ibunya pula adalah Jawa. Walaupun disisih oleh keluarga induk kerana berkahwin campur, serangan Jepun telah menyatukan semua mereka dengan keluarga besar. Rudy diberikan didikan agama dan budaya bangsa sendiri. Beliau diajar dengan al-Quran, solat, selain dipakaikan busana tradisional orang tempatan.

Filem ini juga memaparan satu babak yang menarik, iaitu Rudy dikhatankan secara tradisional. Rudy dibawa berarak dalam majlis berkatan, didudukkan di atas batang pisang. Bapanya di sebelah, memujuk kononnya tidak sakit. Tok mudin yang berwajah garang, mula-mula menyepit hujung si anu dengan sepit tradisional. Kemudian dikeluarkan pisau yang kelihatan sedikit ‘rastik’, lalu dikhatankan Rudy, sebagai simbolik kepada kematangan beliau.

KEPEMIMPINAN TERSERLAH MELALUI SOLAT BERJAMAAH

Antara babak yang betul-betul meruntun hati saya semasa bersendirian di pawagam, ialah di saat solat berjemaah terakhir bapa Rudy dengan keluarganya. Abang Rudy diminta untuk iqamah. Rudy duduk di belakang bapanya, bersama ibu dan adik-beradik yang lain. Sebelum solat, bapanya merenung wajah setiap orang ahli keluarganya. Pandangan yang penuh dengan doa dan harapan. Seolah-oleh dapat merasakan solat itu merupakan solat berjemaah beliau terakhir bersama keluarga, satu amalan yang menjadi tradisi keluarganya.

Semasa sujud yang terakhir, bapanya tidak bangkit-bangkit. Ditegur subhanallah beberapa kali. Rudy bangkit sedikit melihat bapanya yang sudah jatuh. Air mata menitik, tetapi beliau tabah. Rudi mengesot ke depan, kembali sujud di sejadah bapanya di saat roh bapanya telah dicabut oleh Izrail, lalu bertakbir untuk duduk tahiyyat. Disempurnakan solat walaupun masing-masing sudah menangis melihat tubuh bapa mereka terbujur kaku. Sesudah salam, masing-masing menangis dan memeluk ketua keluarga mereka yang sudah pergi itu.

Benarlah, kepempinan seseorang itu boleh dididik melalui solat. Kehebatan jiwa seseorang juga boleh diukur menerusi pengurusan dirinya terhadap solat. Hebat jiwa Rudy dipaparkan dalam babak ini.

RUDY – PELAJAR PASSPORT HIJAU YANG KUAT AGAMA; BERSAHABAT DENGAN NEJMETTIN ERBAKAN

Rudy mendapat asas pendidikan di sebuah Universiti di Jogjakarta. Kemudian beliau menyambung pengajian di RWTH Aachen University, Jerman, di dalam bidang kejuruteraan kapal terbang. Beliau ditampilkan sebagai seorang pelajar yang amat pintar, melompat kelas beberapa kali.

Kedatangan beliau ke Jerman  adalah di atas biaya sendiri. Pemerintah Indonesia pada waktu itu mengeluarkan passport berwarna hijau ke atas pelajar yang biaya sendiri. Sementara pelajar yang mendapat biasiswa kerajaan, diberikan passport biru. Pemegang passport biru ini mempunyai kelas kedudukan yang tersendiri dalam kalangan masyarakat Indonesia di Eropah. Ini termasuklah 3 orang watak antagonis dalam filem ini yang merupakan bekas tentera Indonesia, lalu ditawarkan biasiswa untuk belajar di Jerman.

Rudy seorang mahasiswa yang kuat beragama. Beliau solat di bawah tangga di universiti. Dalam filem ini, Rudy dipaparkan menerangkan kepada rakan-rakan non-Muslimnya mengenai solat. Beliau dibantu oleh rakannya Necmettin Erbakan (PM Turki 1996-1997) untuk menyampaikan mesej Islam kepada rakan-rakan. Beliau juga membawa al-Quran walaupun duduk di rumah keluarga angkatnya, yang terletak agak jauh dari kampus.

RUDY PELAJAR MISKIN; BELAJAR DI NEGARA MAJORITI KRISTIAN YANG BAIK; GEREJA DAN QIBLAT

Pada awal kedatangan Rudy ke Jerman, beliau disambut oleh seorang Pastor tempatan. Tanggungjawab pastor tempatan pada waktu itu, ialah mencari kediaman pelajar di rumah keluarga angkat. Dipaparkan bahawa rakyat Jerman merupakan rakyat yang meraikan talen dan bakat rakyatnya, walaupun hanya sekadar menjual hotdog (yang secara tidak diketahui, dimakan oleh Rudy) dan penyanyi jalanan. Pastor mengharapkan agar bakat Rudy akan dimanfaatkan oleh warga Jerman.

Walaupun sukar mencari pada awalnya, akhirnya Rudy bertemu dengan keluarga angkat yang sudi menerimanya. Itu pun sesudah Rudy membantu untuk membaiki pemanas rumah keluarga berkenaan. Akan tetapi, rumah keluarga angkatnya jauh, sejam setengah perjalanan ke kampus.

Kadang-kadang, Rudy keputusan wang. Beliau berlapar hingga mengikat perut. Dalam satu babak, setelah menelefon ibunya di kampung, Rudi berasa amat sedih kerana tiada wang untuk membeli makanan. Rudi mencari masjid untuk bertawajjuh kepada Tuhan, tetapi tiada di kawasannya. Lalu Rudi memasuki gereja, dalam keadaan memohon maaf kepada Allah, kerana beliau ingin berdoa di tempat ibadah yang selesa. Beliau duduk di atas bangku gereja, tetapi dipesongkan badannya sedikit ke arah kiri gereja. Saya merasakan beliau ingin mengadap ke arah qiblat. Tetapi sebenarnya, dari negara Jerman, arah qiblat adalah ke arah kanan orientasi gereja, kerana kedudukan Qiblat yang letaknya di arah Tenggara dari benua Eropah.

Dalam menahan kelaparan, Rudy amat beruntung kerana bersahabat dengan teman-teman yang baik. Ini termasuklah seorang Indonesia berbangsa Cina bernama Lim Keng Kie yang banyak menolong Rudy sepanjang filem ini. Bagus penampilan Cina Indonesia di dalam filem ini, sebagai simbolik kepada kepentingan perpaduan dalam masyarakat berbilang bangsa.

RUDY DAN CINTA WANITA

Di dalam filem ini, terdapat empat orang wanita yang dianggap heroin utama. Pertama, sudah tentulah ibunya. Ibunya seorang wanita Jawa yang tabah dan lembut hati. Ketika Rudy diuji sakit, ibunya sanggup datang jauh untuk memberikan semangat agar beliau pulih kembali. Ibunya juga banyak memberikan nasihat sama ada dalam perihal memilih cinta, semangat kebangsaan dan juga kepemimpinan.

Kedua, ialah Ayu, seorang puteri Sultan Solo. Beliau cantik dan ayu, lahir dalam keluarga berada. Bahkan beliau mempunyai pembantu peribadi sepanjang pengajian di Aachen. Dalam filem ini, Ayu cuba untuk menambat hati Rudy. Tetapi Rudy hanya sekadar berkawan sahaja dengan Ayu. Ada seorang watak lucu dalam filem ini, Poltak, cuba untuk menawan hati Ayu.

Ketiga, ialah Illona. Seorang gadis cantik dari Poland, pelajar perubatan di universiti yang sama. Rudy mempunyai satu kaedah tersendiri apabila disindir oleh orang tempatan mengenai status negaranya, dan mengapa beliau amat fasih berbahasa Jerman. Rudy akan menjawab, kerana keluarganya adalah kanibal yang suka makan orang Jerman, lalu anak-anaknya semua fasih bertutur Jerman. Ada satu ketika, dalam satu majlis tarian, ketika Rudy diaju soalan yang sama, tiba-tiba lllona mencelah, mengapa pula kamu tidak boleh bertutur dalam bahasa Polish. Rudy tercengang. Maka jawab Illony dalam keadaan bergurau, kerana bapa kamu, walaupun kanibal dan telah makan seorang bapa saudaranya berbangsa Polish, tetapi bapa saudaranya itu bisu dan pekak. Maka dengan sebab itu, Rudy tidak boleh berbahasa Polish kerana bapanya makan warga Poland yang bisu dan pekak. Hasil gurauan manja itu, maka terjalinlah hubungan intim antara Rudy dan Illona. Illona amat memahami budaya orang Indonesia. Maka beliau dalam banyak keadaan, menjadi penyokong kuat kepada perjuangan Rudy. Sehinggalah akhirnya mereka berdua berada dalam dilema, antara cinta negara dengan cinta pasangan…

Keempat, ialah Ainun Besari. Watak Ainun hanya dipaparkan beberapa detik sahaja dalam filem ini. Antaranya ialah di saat Ainun menziarahi ibu Rudy di Bandong, sehingga ibu Rudy amat berkenan untuk mengahwinkan Rudy dengan Ainun.

KEPEMIPINAN RUDY MELALUI AKTIVITI MAHASISWA

Antara plot utama dalam filem ini ialah usaha Rudy untuk menubuhkan Pertubuhan Pelajar Indonesia (PPI) di Aachen dan seluruh Eropah. Walau pun pada awalnya, Rudy hanya mementingkan pelajaran ketika rakan-rakan Indonesia yang lain sibuk berpersatuan. Bukan disengajakan, tetapi kerana beliau komited dengan tugasan akademik menyiapkan model pesawat. Beliau mengutamakan penyelesaian masalah untuk menghasilkan model pesawat yang selamat, sebelum terlibat menyelesaikan masalah untuk menubuhkan PPI.

Setelah tugasan akademiknya diselesaikan dengan baik, barulah Rudy terlibat di dalam penubuhan PPI. Bahkan beliau menjadi presiden yang pertama.

Filem ini banyak memaparkan konflik yang dialami Rudy dalam menggerakkan aktiviti mahasiswanya, seperti dilema antara program sosial hiburan dengan kempen mendapatkan fasiliti masjid di kampus, kempen membangunkan negara Indonesia dan lain-lain. Tetapi beliau berhadapan dengan pelbagai tentangan, khasnya daripada alumni tentera pemegang passport biru yang mendapat biasiswa kerajaan Indonesia untuk belajar di Jerman. Rudy dibuli, bahkan dipukul. Sehinggakan usahanya untuk menjayakan Seminar Pembangunan PPI ditentang, termasuklah oleh penyokong kuat pemerintah yang menggelar kumpulan mereka sebagai Front Nasional (diterjemah dalam sub-title sebagai Barisan Nasional).  Ayu sendiri, setelah cemburu melihat cinta Rudy dengan Illona, menentang usaha PPI tersebut.

Walaupun tidak dapat sokongan pemerintah, Rudy bekerja keras untuk mendapatkan dana luar bagi menjayakan seminar yang bakal mencorakkan masa depan Indonesia. Akhirnya beliau berjaya, bahkan Duta Besar Indonesia ke Jerman menyokong usaha beliau. Rudy jatuh sakit, dan berhadapan dengan pelbagai lagi rintangan. Sehinggakan diancam untuk digugurkan kerakyatan. Adakah perancangan beliau berjaya? Saksikanlah kemuncak filem ini.

RUDY YANG GENIUS; PERFECTIONIST YANG SUKAR MENERIMA KEKURANGAN

Lakonan Rudy amat berkesan pada mata saya sebagai penonton. Beliau dipaparkan sebagai seorang yang genius. Berdasarkan memek muka pelakon, Rudy digambarkan sebagai seorang yang beremosi.

Rudy pernah dibuli untuk menghafal menu makanan yang ditempah oleh seniornya. Rudy berjaya, dan dihormati oleh rakan-rakan sekampus. Rudy juga pernah membantu profesornya menyelesaikan masalah kapal selam Jerman yang tidak boleh tenggelam melebihi paras 300 meter. Dengan hanya inspirasi bentuk sosej yang direbus, Rudy berjaya menghasilkan design kapal selam yang tahan tekanan.

Tetapi Rudy bukanlah manusia sempurna. Ketidaksempurnaan beliau, dipaparkan menerusi sikap perfectionist beliau. Pernah sekali beliau amat kecewa bahkan mahu pulang ke kampung halaman, setelah melihat namanya tidak kelihatan di dalam keputusan peperiksaan di universiti. Beliau amat kecewa. Tetapi setelah kawannya meneliti, rupa-rupanya Rudy mendapat tempat kedua keseluruhan, satu pencapaian yang mengejutkan dan membanggakan rakyat Indonesia di Jerman.

Dengan kekurangan beliau inilah, plot filem ini berterusan. Beliau terperangkap antara apa yang dia mahukan daripada negara, dengan apa yang negarakan mahukan daripada dirinya. Dengan beridolakan pesanan Bapak Soekarno yang melawat Jerman pada awal pengajiannya, yang diperdengarkan mungkin berdasarkan rakaman asli, ucapan berapi-api memberikan semangat kepada warga Indonesia di Jerman. Dengan beberapa kali flash back pesanan ayahnya supaya menjadi mata air yang bersih. Kerana apabila bersih mata air, maka bersihlah yang lain. Dengan berbekalkan peringatan daripada seorang paderi berbangsa Indonesia, yang menyatakan bahawa mata air hanya terhasil daripada bumi yang berkocak. Maka saksikan, bagaimana Rudy berjaya mengatasi kekurangan dirinya, demi membangunkan Indonesia.

KESIMPULAN

Filem ini amat sempurna sekali di mata saya. Ianya mengajar erti kepemimpinan, patriotik, cinta, setiakawan dan semangat juang yang tinggi, dengan sedikit terapan nilai Islam (kecuali pada bab tertentu). Filem ini memaparkan sinematografi yang amat berkesan, dengan memanfaatkan teknologi CGI, kesan kamera yang cantik seperti bokeh, set up studio yang menepati masa awal kehidupan Rudy, lalu menambahkan lagi kesan yang boleh memberkas di jiwa seorang yang cintakan agama dan negara. Tahniah kepada semua pelakon dan penerbit filem ini. Benar-benar mampu mencetuskan sesuatu di dalam hati penonton. Mudah-mudahan filem seumpama ini dapat dihasilkan di Malaysia.

 

MATAHARI MENGELILINGI BUMI, ATAU BUMI MENGELILINGI MATAHARI? 

Adakah matahari mengelilingi bumi? Atau bumi yang mengelilingi matahari?

Sejak pulang ke Malaysia, beberapa kali saya diajukan soalan ini. Ditambah lagi, ada beberapa ustaz yang menyampaikan kuliah di masjid, menyatakan bahawa gugur shahādah bagi sesiapa yang menyatakan bahawa bumi mengelilingi matahari. Apa yang diajar di sekolah adalah sekular dan bercanggah dengan al-Qur’ān. Semuanya bertitik tolak dari kefahaman tekstual mereka terhadap ayat al-Qur’ān:

وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ

Dan (sebahagian dari dalil yang tersebut ialah) matahari; ia kelihatan beredar ke tempat yang ditetapkan baginya; itu adalah takdir Tuhan yang Maha Kuasa, lagi Maha Mengetahui (Yāsīn, 36:38)

Allahu Akbar! Agak mudah juga sebahagian penceramah melemparkan tuduhan gugur shahādah kepada ahlul qiblah..

Persoalan ini merupakan salah satu persoalan klasik dalam astronomi. Sekiranya dirujuk pada sejarah, teori matahari mengelilingi bumi (geocentric – geo(bumi) berada di tengah) adalah satu teori yang telah lama dipakai dalam tamadun manusia. Dengan ilmu dan teknologi yang ada zaman dahulu, manusia yang mencerap matahari dari permukaan bumi, melihat sendiri pergerakan matahari yang terbit dari timur dan tenggelam di arah barat bumi.

b734b2d1-0716-49bb-ae50-6dfacd85275e

Geocentric & Heliocentric

Di dalam gereja Kristian lama, teori geocentric ini dipegang kemas oleh mereka. Bahkan pihak gereja akan mengenakan hukuman yang keras kepada sesiapa yang mencabar teori ini, seperti sekatan penjara dalam rumah yang dikenakan oleh Vatican ke atas Galileo Galilei (m. 1642) yang cuma mempromosi teori heliocentric (helio (matahari) di tengah – sistem solar). Galileo, seorang saintis yang amat dihormati, diaibkan oleh gereja. Akan tetapi, hanya 350 tahun selepas itu, pada tahun 1992, gereja Vatican mengaku mereka membuat kesalahan menghukum Galileo, dan memohon maaf kepada keluarga mereka, selain mengiktiraf kebenaran teori heliocentric.

galileo-inquisition_large

Vatican menjatuhkan hukuman ke atas Galileo kerana mempopularkan teori heliocentric

Di dalam sejarah tamadun Islām, ahli falak yang awal seperti  Naṣīr al-Dīn al-Ṭūsī (m.1274) dan Ibn al-Shāṭir (m.1375), telah mengembangkan teori geocentric, tetapi di dalam kerangka yang membawa kepada lahirnya teori heliocentric. Salah seorang pencerap termasyhur di dalam balai cerap al-Maragha, Najm al-Dīn al-Qazwīnī al-Kātibī (m.1277) turut menulis di dalam Hikmat al-‘Ayn, teori asas kepada heliocentric, walaupun dilaporkan beliau kemudian menolaknya. Dapatan mereka adalah terlalu terhad dengan perkembangan ilmu matematik, sains serta teknologi cerapan yang ada pada zaman tersebut. Perlu diperingatkan, teori geocentric mereka bukanlah semudah yang kita faham sekarang, sebaliknya adalah kompleks yang akhirnya membawa kepada penemuan teori heliocentric.

Tokoh yang mendapat kredit di dalam memperkenalkan teori heliocentric ialah Nicolaus Copernicus (m.1543). Berasal dari Poland, Copernicus dianggap tokoh sarjana matematik dan astronomi zaman Renaissance terulung. Pun demikian, sekiranya dibaca sejarah, dapatan heliocentric beliau amat terpengaruh dengan dapatan-dapatan awal daripada al-Ṭūsī, Ibn al-Shāṭir dan al-Qazwīnī. George Saliba (1994) sendiri menyatakan bahawa rapatnya hubungan kajian antara Copernicus dengan sarjana Muslim terawal, sehingga Copernicus dianggap sebagai warisan kepada balai cerap al-Maragha dan astronomi Islām. Teori Copernicus ini disambut dengan baik oleh sarjana falak Arab terkemudian, sehingga ke zaman sekarang.

nikolaus_kopernikus

Copernicus yang mendapat kredit memperkenalkan teori heliocentric. Akan tetapi, semua teorinya adalah perkembangan daripada dapatan sarjana falak Muslim terdahulu

Persoalannya, adakah teori heliocentric ini bercanggah dengan al-Qur’ān seperti yang didakwa sebahagian agamawan? Tidak dinafikan, ada beberapa sarjana Islām terkemuka berpandangan bahawa matahari mengelilingi bumi. Sebagai contoh, Sheikh Ibn al-‘Uthaimin.

Walaupun demikian, tanpa sedikit pun menjejaskan rasa hormat terhadap kesarjanaan mereka, persoalan ini adalah persoalan di luar kerangka ilmu sharī’ah. Sebaliknya, ia merupakan persoalan sains, yang juga salah satu daripada sunnatullah dan ayatullah di muka bumi ini. Justeru, pihak yang terbaik untuk memberikan ulasan terhadap perkara berkaitan sains, ialah mereka yang mendalami ilmu sains itu sendiri, dengan bersendikan iman yang kuat kepada Allah.

Sekiranya diteliti, tiada walau satu ayat pun di dalam al-Qur’ān yang Allah menegaskan bahawa matahari mengelilingi bumi (al-shamsu tadūru haula al-arḍ). Akan tetapi, Allah menceritakan salah satu daripada sifat matahari itu sendiri, iaitu bergerak (tajrī) seperti di dalam Yāsīn, 36:38.

Di dalam sains, terdapat satu perbincangan mengenai perjalanan matahari. Ianya dikenali sebagai solar apex. Matahari merupakan salah satu daripada jutaan bintang yang terdapat di langit. Bintang mempunyai pelbagai warna. Ada yang kelihatan biru, biasanya bintang yang baru dilahirkan. Ada juga yang berwarna perang jingga, yang merujuk kepada usianya yang agak tua dan akan mati. Matahari kita berwarna perang jingga. Ianya bergerak di dalam solar apex, menuju ke satu destinasi (mustaqar), dan ia akan mati di situ. Kematian matahari sering dikaitkan dengan teori hari qiamat.

Pangkalnya, matahari bergerak di dalam satu perjalanan di galaksi bima sakti. Pergerakan matahari itu, diikuti oleh planet-planet lain di dalam sistem solar, termasuk planet bumi, berdasarkan kepada graviti dan tenaga yang terhasil. Mereka semua tunduk pada perintah Allah, bergerak mengikut orbit tersendiri, tidak pernah engkar lantas berlanggar dengan planet lain. Benarlah firman Allah:

لَا  الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَهَا أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ

(Dengan ketentuan yang demikian), matahari tidak mudah baginya mengejar bulan, dan malam pula tidak dapat mendahului siang; kerana tiap-tiap satunya beredar terapung-apung di tempat edarannya masing-masing (Yāsīn, 36:40).

Ayat ini secara jelas membuktikan bahawa SEMUA (kullun) jasad samawi, seperti matahari, planet dan bitnang-bintang yang lain, bergerak di dalam orbit (falak) mereka yang tersendiri, dalam keadaan terapung-apung (seperti seseorang yang sedang berenang – yasbahun).

Berdasarkan kefahaman saya, antara heliocentric dengan geocentric, yang paling tepat ialah apa yang Allah firmankan di dalam al-Qur’ān. Sebagai penduduk bumi yang melihat langit, kita memang melihat dengan jelas betapa matahari itu terbit dan tenggelam, seolah-olah mengelilingi bumi. Tetapi cerapan pada skala yang luas dan kiraan astronomi juga membenarkan bahawa semua planet-planet sekitar matahari, mengelilingi matahari kesan daripada graviti dan tenaga yang terhasil. Kita sebagai hamba Allah, perlu insaf bahawa bumi ini hanyalah sebahagian kecil daripada alam ciptaan Allah yang terbentang luas. Hanya sebahagian mampu dicapai, bahkan dilihat oleh mata kita. Tidak perlulah kita berasa hebat, sehingga sanggup mengkafirkan orang lain yang bersetuju dengan teori heliocentric yang selari dengan sunnatullah, seolah-olah alam ciptaan Allah ini kecil sahaja saiznya.

Selain itu, Allah juga menyatakan bahawa salah satu sifat bumi itu ialah kifātā. Firman Allah:

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتًا

Bukankah Kami telah menjadikan bumi (sebagai tempat) penampung dan penghimpun (penduduknya)?  (Al-Mursalāt, 77:25)

Sebahagian ‘ulamā’ tafsīr menyatakan maksud kifātā itu ialah seperti pergerakan terbang burung, yang begitu laju dan cepat berubah. Sekiranya kita membaca mengenai solar apex dan melihat sendiri pergerakan sistem solar berbanding solar apex, kita akan memahami mengapa Allah menyatakan bumi itu seperti kifātā, kerana ianya bergerak, mengikut dan mengelilingi matahari, di dalam keadaan seolah-olah cara burung terbang.

Maha Besar Engkau Ya Allah! Saksikankanlah, aku telah menyampaikan.

Allahua’lam.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 36 other followers